Kennismaking met de nieuwe directeur van Musea Zutphen: Katjuscha Otte

Als kind was ze al gek op kastelen, kostuums en oude verhalen. Een studie kunstgeschiedenis lag dan ook voor de hand: hierin worden kunst en objecten aan verhalen gekoppeld. En dat is wat Katjuscha Otte ook voorop zet in haar nieuwe rol als directeur van Musea Zutphen. Ze is in september begonnen en heeft dus al een goede eerste indruk kunnen krijgen van de musea, de mensen en de mogelijkheden.

Na haar studie werkte Katjuscha jarenlang als freelance tentoonstellingsmaker en projectleider, onder meer voor historische musea als het Valkhof Museum, Museum Amersfoort en ANNO Zwolle. In haar tentoonstellingen zoekt ze nadrukkelijk naar de context achter de objecten. Wat vertelt een schilderij of voorwerp over de tijd waarin het is gemaakt? “Dat is in de loop der jaren wel een ‘trademark’ geworden”, beseft ze.

Dat was ook zichtbaar in haar laatste functie. De afgelopen zeven jaar was ze directeur van museum De Wieger in Deurne. Daar vernieuwde ze de programmering, betrok ze de tuin meer bij het museum en investeerde ze in de PR. Vrouwenpalet, een succesvolle tentoonstelling over twintig moderne vrouwelijke kunstenaars, heeft bijgedragen aan meer bekendheid.

Na die periode was ze toe aan een nieuwe uitdaging. “Ik wilde de stap maken naar een groter museum, en naar een plek waar ik me thuis zou voelen. Dat lukt in Zutphen heel goed. Juist de combinatie van twee musea waarin kunst en geschiedenis centraal staan, sluit goed aan bij mijn ervaring en expertise.”

Ze ziet het als haar taak om het team daarin zo goed mogelijk te faciliteren. “Dat betekent niet alleen zorgen voor een heldere koers, maar ook voor een prettige werkomgeving en heldere communicatie. Als wij met plezier werken, dan stralen we dat ook uit naar onze bezoekers: dan zijn we een plek waar mensen graag naartoe gaan en terugkomen om iets moois te zien, verrast te worden of te leren van het verleden.”

Ze heeft ideeën genoeg om bezoekers te verrassen. “Het is bijna tien jaar geleden dat de musea vanaf twee verschillende plekken samen zijn gebracht. Het is goed om na zo’n tijd weer kritisch te kijken: wat is goed zoals het is en wat kunnen we aanpassen? De bezoeker van destijds is een andere dan die van nu. Onder invloed van social media en streamingdiensten kijken we tegenwoordig anders. We zoeken korte, directe boodschappen die ons meenemen in een verhaal. Dat kan een historisch verhaal zijn, maar ook het verhaal achter een kunstwerk. De bezoeker meenemen in het verhaal is een van de taken die ik heb meegekregen en wat ik zelf ook heel belangrijk vind.”

Ondertussen heeft ze zelf ook al een beeld gekregen van de mogelijkheden van de collectie. Ze heeft er al veel moois in gespot. Een favoriet kan ze dan ook niet noemen. “Het werk van Jeanne Bieruma Oosting en Charlotte van Pallandt behoort zeker tot mijn favorieten, maar in de collectie van Museum Henriette Polak zit veel meer moois. In de collectie van het Stedelijk is het al even lastig. Er bevinden zich prachtige schilderijen van Zutphen in, en adellijke portretten, maar ook aardewerk en objecten met een bijzondere waarde voor de stad. Misschien toch wel mijn favorieten: de historische kleding en het textiel, dat zich grotendeels in het depot bevindt. Daar maak ik graag nog eens een tentoonstelling mee.”

Ze wil meer ruimte creëren voor kleine presentaties die een verschil maken zoals die van Bas Kosters en Mommie Schwarz op dit moment al. “Vaker een wissel van de vaste collectie, zodat bezoekers die meerdere keren willen komen steeds weer iets nieuws zien. Ruimte voor het presenteren van nieuwe aanwinsten en schenkingen. Hoe bijzonder is het dat we als musea werk geschonken krijgen of kunnen aankopen waarmee we onze collecties kunnen verrijken.”
Op termijn wil Katjuscha meer ruimte geven aan groeps- en thematentoonstellingen met stukken die minder vaak uit het depot komen, zoals de historische kleding van het Stedelijk of specifieke deelonderwerpen die nog niet eerder belicht zijn. “Als er een link te leggen is naar onderwerpen die nu actueel zijn, zal ik dat niet nalaten. Een tentoonstelling vertelt een verhaal en laat mooie kunst en objecten zien, maar mag ook de zintuigen prikkelen en vragen oproepen.”

En er staat nog meer op stapel. “Hoe geweldig zou het zijn als over een jaar of vijf het Verhaal van Gelderland te zien is in de Witte Vleugel. Ik zie een eigentijdse presentatie voor me, met relevante objecten en kunst.” Ze ziet graag dat mede daardoor meer bezoekers uit de provincie en uit het land de musea ontdekken en blijven terugkomen voor mooie tentoonstellingen en nieuwe verhalen.